De regio Arnhem werd niet overal tegelijk bevrijd. Veel dorpen en steden waren verwoest of na grootschalige evacuaties verlaten. Toen inwoners in het voorjaar van 1945 terugkeerden naar lege straten en kapotte huizen was van feestelijkheden geen sprake. Het was een regio die opnieuw moest beginnen.

Oosterbeek kende in april 1945 een ‘tweede bevrijding’. In september 1944 dachten de inwoners bevrijd te worden tijdens Operatie Market Garden, echter volgde hevige gevechten en werd het dorp grotendeels verwoest. Pas in april 1945 werd Oosterbeek definitief bevrijd door Britse en Canadese eenheden. Ook in veel dorpen in de Betuwe wordt bevrijdingsdag om deze redenen anders ervaren als in de rest van Nederland.

Als de bruggen intact bleven, konden voertuigen en troepen die na D-Day vanuit Frankrijk en België waren opgerukt, via deze route snel doorstoten richting Duitsland. Zo hoopten de geallieerden de oorlog te verkorten.

De geallieerden stuitten echter op meer weerstand dan verwacht. Arnhem werd het toneel van zware gevechten tussen geallieerde parachutisten en Duitse troepen. De iconische Rijnbrug bij Arnhem bleek uiteindelijk na een hevige strijd letterlijk een brug te ver. De gebeurtenissen uit die periode hebben in de hele regio diepe en blijvende sporen nagelaten.

Op de Ginkelse Heide bij Ede landden in september 1944 duizenden parachutisten. Via Renkum en Oosterbeek rukten ze op richting Arnhem, na hevige strijd rond de Rijnbrug werden de parachutisten teruggedrongen tot de ‘Perimeter’ rond Oosterbeek. In dit gebied hielden de geallieerden negen dagen stand onder voortdurende Duitse aanvallen. 2.400 militairen maakten de oversteek naar veilig gebied, maar de gewonden en het medisch personeel bleven achter. 6.500 Britse en Poolse troepen werden krijgsgevangen gemaakt en er vielen 1.900 doden.

Dorpen waren verwoest en inwoners gevlucht, de verliezen waren enorm.

Na het mislukken van Operatie Market Garden werd de Betuwe maandenlang frontgebied. Tienduizenden inwoners werden geëvacueerd, terwijl er nog wel enkele mannen achterbleven om voor hun vee te zorgen. Door opgeblazen dijken zijn deze mannen omringd door water waardoor men al snel spreekt van het zogenoemde Manneneiland. De Betuwe veranderd langzaam in een verlaten oorlogslandschap.

Ook in de Liemers laat de Tweede Wereldoorlog diepe sporen na. Door de ligging aan de Rijn en vlak bij de Duitse grens kreeg de regio te maken met bombardementen, evacuaties en zware gevechten. Vooral rond Zevenaar en de Rijnbruggen werd in het laatste halfjaar voor de bevrijding in 1945 nog hard gevochten. Vandaag de dag herinneren monumenten en verhalen aan deze zware tijd.

Wageningen speelt een bijzondere rol in de Nederlandse oorlogsgeschiedenis. Op 5 mei 1945 ontmoetten de Canadese generaal Charles Foulkes en de Duitse bevelhebber Johannes Blaskowitz elkaar in Hotel De Wereld om afspraken te maken over de uitvoering van de Duitse overgave in Nederland. Hoewel de capitulatie van de Duitse troepen in Noordwest-Europa al eerder was overeengekomen, groeide Wageningen uit tot het nationale symbool van de bevrijding. Tot op de dag van vandaag staat de stad jaarlijks stil bij dit historische moment met herdenkingen en vieringen in het teken van vrijheid.